Depresif hissetmemizde geçmişi tekrar tekrar düşünmemiz etkili olabilir mi?

Acaba günlük hayatımızın ne kadarlık kısmını geçmişteki hesaplaşmalarımıza ayırıyoruz? Veya geçmişteki pişmanlıklarımız, acabalarımız ne sıklıkla zihnimize geliyor?

İşin can alıcı kısmı şudur ki: geçmişi ne sıklıkla düşünürsek düşünelim, günlük enerjimizden ne kadarını geçmişi düşünerek harcarsak harcayalım geçmişte yaşadıklarımızla hesaplaşmamız çözülmez, geçmişle ilgili düşüncelerimiz zihnimize tekrar gelmekten vazgeçmezler.

Araştırmalar göstermiştir ki depresyondaki kişilerde tekrarlayan biçimde geçmiş hakkında düşünme mevcuttur. Bu düşüncenin ismi ruminatif düşüncedir. Depresyonda karşımıza çıkan tablo geçmişte yaşadıklarımızı tekrar tekrar düşünme, tekrar tekrar hesaplaşma şeklindedir. Bunu geviş getirir gibi düşünmek diye de tanımlarız. Yani aynı düşünce, aynı anı zihinde defalarca kez işlenmeye çalışılır, tekrarlanır ancak herhangi bir neticeye ulaşılamaz, çözümlenmez. Bu geviş getiren düşünme kişiyi depresif ruh haline sokar; geçmişi tekrar tekrar düşünmek daha depresif hissetmemize sebep olur.

Belki birçoğumuzun yaşadığı şudur ki, klinik anlamda depresyon olmasa da, günlük hayatımızda geçmişe takılı kalmak hayat kalitemizi düşürür, andan zevk almamızı engeller. Zihnimizin öyle bir özelliği vardır ki geçmişte hem güzel anılarımız hem de bizi zorlayan anılarımız olmasına rağmen adeta kaderin bir cilvesiymiş gibi olumlu olanı, güzel olan anıyı hatırlamaz, bunun yanında bizi zorlayan anıyı bize sürekli hatırlatır. Bizi tekrar tekrar yetersiz, incinmiş hissettirir ve bugün evimizde rahat koltuğumuzda otururken bizi o anki çektiğimiz tekrar acıya  taşır. İşte o an bize geçmişimiz hep sıkıntılarla dolu, yaşamımız beter bir halde görünür.

İşte tam da duygularımız geçmiş zorlayıcı anılarla şekillenmişken zihnimizin bu zorlayan anıları tekrarlama özelliğini hatırlayalım ve zorlayan anılarımız kadar bize keyif veren anılarımız olduğunu da hatırlatalım ve bugünümüzün tadını çıkaralım.

Yaşadığımız bu anı değerlendirerek kendimize yeni bir geçmiş inşa ederiz. Üç ay boyunca anı değerlendirerek, hayattan şikayet etmeden, geçmiş hesaplaşmalarımızı bir yana bırakarak yaşadığımızda kendimize üç aylık bir hayat doyumumuzun daha yüksek olduğu geçmiş inşa etmiş oluruz. Hayattan keyif almak bizim kendimize olan güvenimizi de yükseltecektir. Çünkü artık geçmiş anılarımızın bizi tekrar tekrar yetersiz hissettirmesine sebep olan o kişi değilizdir. Geçmişi yaşamış, olduğu gibi kabul etmiş, şu anına odaklanmış o kişi olarak kendimize yeni bir geçmiş inşa ederek daha mutlu hissettiğimiz, daha az depresif hissettiğimiz bir gün, bir yaşam ile yolumuza devam ediyoruzdur.

Klinik Psikolog Kevser Ateş